Fondacija “Čuvari baštine – Bassania” izrazila je zabrinutost zbog najnovijeg slučaja narušavanja nekropole stećaka Crnač u Donjem Kotorcu kod Sarajeva, koja je odlukom Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH proglašena nacionalnim spomenikom još 2012. godine.

Kako su saopštili, na terenu su zabilježili postavljanje metalnog kontejnera uz samu nekropolu, čime se zaklanja vizuelna cjelina i direktno narušava prostorni i kulturni integritet ovog vrijednog srednjovjekovnog nalazišta.

"Kontejner nije naslonjen na stećke niti ih fizički dodiruje, ali vizuelno dominira prostorom te onemogućava nesmetan pristup i sagledavanje nekropole", ističu iz Fondacije.

Nekropola Crnač sastoji se od 54 stećka (51 u obliku sanduka i tri u obliku sljemenjaka). Na krovnoj plohi jednog sljemenjaka uklesan je i natpis. Nekropola se datira u period od sredine 14. do druge polovine 15. vijeka.

"Postavljanje bilo kakvih građevinskih ili privremenih objekata unutar ili neposredno uz zonu zaštite nacionalnog spomenika bez prethodne saglasnosti Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika predstavlja povredu Zakona o zaštiti kulturno-historijskog naslijeđa BiH. Ovaj čin posebno zabrinjava s obzirom na to da se radi o već ranije ugroženoj nekropoli prilikom radova na proširenju Aerodromske ulice i izgradnje mosta preko rijeke Željeznice", naveli su iz Fondacije.

Podsjetili su i da je u Odluci iz 2012. godine, kada je Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika ovu nekropolu proglasila nacionalnim spomenikom, naglašeno da će se “svako, a posebno nadležni organi Republike Srpske, gradske i opštinske službe, suzdržati od poduzimanja bilo kakvih radnji koje mogu oštetiti nacionalni spomenik ili dovesti u pitanje njegovu zaštitu”, kao i to da je Vlada RS dužna osigurati pravne, naučne, tehničke, administrativne i finansijske mjere za zaštitu, konzervaciju i prezentaciju nacionalnog spomenika.

Fondacija “Čuvari baštine – Bassania” zahtijeva od:

• Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH da hitno reaguje, izađe na teren i utvrdi da li je došlo do kršenja režima zaštite;
• Nadležnih opštinskih i entitetskih vlasti (Opština Istočna Ilidža i Vlada Republike Srpske) da provjere zakonitost postavljanja kontejnera na ovom prostoru;
• Javnosti i medija da pomognu u očuvanju kulturno-historijskog naslijeđa BiH koje je sve češće prepušteno stihijskoj gradnji, devastaciji i nebrizi.

"Podsjećamo da kulturno naslijeđe pripada svima nama. Njegovo očuvanje je dugoročna obaveza svih nas", zaključili su iz Fondacije.

Odluka o proglašenju nekropole Crnač nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine dostupna je na ovom linku.